Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Kişinin ölüm ya da ölüm tehdidi, ağır yaralanma, beden bütünlüğünün tehdidi gibi ağır travmatik olaylardan sonra ortaya çıkabilen bir patolojidir. Kişi, travmatik olayı kendisi yaşayabilir, başkasının yaşadığı bir olaya tanık olabilir ya da travmatize olmuş bir yakını olabilir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu Neden Olur?

Travma sonrası stres bozukluğu, toplumun farkı kesimlerinde, farklı yaş gruplarında öznel durumlara karşı geliştirilmektedir. Kişinin genetik özellikleri, kişilik özellikleri, geçmiş psikolojik ve psikopatolojik yaşantısı etkili olmaktadır. Tahmin edilebileceği gibi, travma yaşayan herkes travma sonrası stres bozukluğu geliştirmemektedir. Yukarıda saydığımız etkiler ve bunların dışındaki bireysel diğer farklılıklar, kişinin travma sonrası sürecini etkileyecektir.

Kişilerin ruhsal travmalar sonrasında çoğunlukla 2 temel psikolojik problemle karşı karşıya kaldığı bilinmektedir. Bu sorunlardan ilki, depresyon. Kii travmatik olayın hemen ardından bir depresyon döngüsüne girebileceği gibi, daha önce yasanmıs bir depresyon da ruhsal travma sonrasında tetiklenip, yinelenebilir.

Bir diger sorun ise, travma sonrası stres bozuklugu. TSSB sonrasında kişilerde sıklıkla görülen belirtiler;

Uykusuzluk, tekrarlayan kabuslar, olayla ilgili anıların sıklıkla hatırlanması, travmatik olayın sürekli tekrarlanacağı hissi ve bu sebeple tetikte olmak (uyarılmıslık), kolay irkilme, çabuk sinirlenme, kendine ve çevresine karşı yabancılaşma davranışları, olayı hatırlatan anılardan ya da konuşmalardan rahatsız olma bu gibi ortamlardan ve konulardan kaçma/ kaçınma davranısı.

Bu belirtiler, travmatik olayın hemen ardından görülüp birkaç gün ya da hafta içinde kendiliğinden azalarak bitebilir, olayı izleyen bir süre boyunca çıkmayıp uzun süre sonra çıkabilir ve kişinin günlük işleyişini büyük ölçüde etkileyebilir.

Kişinin TSSB yaşamasına ek olarak depresyon, çeşitli anksiyete bozuklukları, travmatik olayın izlerini ve anılarını bastırmak için aşırı alkol – madde kullanımı gözlenebilmektedir. Daha önce, psikolojik bir problem yaşamış ya da belli tanı almış kişilerin, geçmiş bozuklukları da TSSB’na bağlı olarak tekrarlayabilmektedir.

Ne Zaman Uzmana Başvurulmalıdır?

Kişilerin travmatik olay sonrasında sarsılması, üzüntü korku gibi duyguları derin şekilde yaşaması gayet normaldir. Bu tepkiler, gereğinden uzun sürüyor, kişinin işlevselliğini büyük ölçüde etkiliyorsa, travma sonrası stres bozukluğundan şüphenilmeli ve bir uzman yardımı alınmalıdır. Travma ve travma sonrası bozukluklar, literatürde sıkça görülen ve çalışılan başlıklar olduğundan, tedavi edilebilirdir. Gerek psikolog, gerek psikiyatrist kimi zaman ise psikolog ve psikiyatrist tarafından ortaklaşa olarak tedavi edilebilmektedir. Bu sebeple de kişiler, olası bir travma sonrasında ilk tepkilerini yaşamalı ve sonrasında bazı şeylerin yolunda gitmediğini hissediyorlarsa, profesyonel destek almaktan çekinmemelidir.